خانه / جاذبه های گردشگری / جاذبه های تاریخی / گذری بر حمام گردی در تاریخی ترین شهر ایران

گذری بر حمام گردی در تاریخی ترین شهر ایران

همدان به عنوان مرکز تاریخ و تمدن ایران، حمام های تاریخی کمی دارد. سابقه بیشتر این حمام ها به دوره قاجار می رسد و در میان آنها حمام هایی هم هستند که در دوران صفویه ساخته شده اند.

حمام گردی در هر شهر، بخشی از آداب و سنن آن شهر را به شما نشان می دهد. شکل معماری حمام ها، علاوه بر آنکه دانش فنی معماران هر دوره را مشخص می کند، ویژگی های فرهنگی و اصول بهداشتی حاکم بر آن زمان را هم بازگو می کند. به همین دلیل است که دیدن حمام های یک شهر تاریخی مثل همدان می تواند گشت و گذاری در فرهنگ این شهر لقب بگیرد.

حمام گلستان
حمام گلستان که به حمام قدیمی بازار و حمام خان نیز معروف است، در محله درب کاروانسرای اسدآباد قرار دارد و تاریخ ساخت آن به دوره صفویه می‌رسد. درِ ورودی حمام به محوطه‌ای ۶ضلعی باز می‌شود که اضلاع آن مساوی به نظر می‌رسد. طاق این محوطه گنبدی است و سربینه ۸ضلعی آن در قسمت جلویی راهروی ورودی قرار دارد. در ۶ ضلع سربینه، ۶ صفه برای کندن لباس‌ها ساخته شده است. سقف این صفه‌ها به صورت جناغی است.

حمام های تاریخی ایران,حمام های تاریخی,مکانهای تاریخی ایران

  گرمخانه حمام از سه قسمت شامل بخش مرکزی، بخش سمت راست (خزینه آب سرد) و بخش سمت چپ (خزینه آب گرم) تشکیل شده و دارای سقفی با طاق جناغی است. در حال حاضر محل ورود به خزینه آب گرم به وسیله پنجره‌ای فلزی مسدود شده و به جای خزینه آب سرد، ۶ دوش انفرادی ایجاد شده است.

مصالح به کار رفته در ساخت این حمام عبارتند از آجر، ملاط گچ و سنگ تراشیده مرمر. کف سربینه و راهروها سنگ لاشه و کف حمام از بهترین نوع سنگ مرمر پوشیده شده است.

حمام قلعه
حمام قلعه یکی از زیباترین حمام‌های استان همدان است که با معماری ایرانی اسلامی در همدان واقع شده است. حمام قدیمی قلعه معروف به حمام حاج محمد سعید در یکی از محله‌های قدیمی و اصیل همدان به نام محله قلعه یا قاشق تراشان واقع در خیابان شریعتی قرار گرفته‌ است.

این حمام احتمالاً در اواخر دوره قاجار بنا شده و دارای مساحتی حدود یک هزار و ۷۰۰ مترمربع است. حمام قلعه به شکل سرد و گرم بوده است. ورودی این حمام به شکل هشتی بوده که پس از گذشتن از این هشتی به حمام سرد و سپس گرم وارد می‌شویم. در این حمام مانند سایر حمام‌های تاریخی کشور، رگ‌زنی رخ می‌داده که این مورد به شکل مجسمه در حمام کار شده است.

حمام های تاریخی ایران,حمام های تاریخی,مکانهای تاریخی ایران

 حمام قلعه پس از انجام مرمت‌های اساسی، تعمیر دیوارها و جداره‌های خارجی و مرمت قسمت‌های داخلی به موزه حمام تغییر کاربری داد. این حمام به نوعی موزه مردم شناسی است. این موزه در سال ۱۳۸۷ خورشیدی در خیابان شریعتی، کوچه مهر، جنب حمام قلعه افتتاح شده است. سازمان موسس این موزه اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان است.

در این موزه حمام قدیمی به شکلی بسیار جالب بازسازی شده است، بطور مثال فردی که در زمان گذشته جلوی در ورودی حمام مسئول اخذ پول بوده است، به شکل مجسمه درست شده و در کنار آن درویشی نشسته که این مساله حالتی طبیعی به این حمام بخشیده است. در داخل این موزه یک سفره خانه سنتی نیز قرار دارد. گروه‌های موسیقی نیز با حضور در سفره‌خانه حمام قلعه به صورت زنده برنامه اجرا میکنند که استقبال زیاد مردم را به همراه داشته است.

حمام گردی در هر شهر، بخشی از آداب و سنن آن شهر را به شما نشان می دهد. شکل معماری حمام ها، علاوه بر آنکه دانش فنی معماران هر دوره را مشخص می کند، ویژگی های فرهنگی و اصول بهداشتی حاکم بر آن زمان را هم بازگو می کند

حمام محله حاجی
حمام محله قدیمی حاجی از جمله بناهای بسیار زیبای شهر همدان است که در دوره قاجار در محله حاجی ها ساخته شده است. در ادوار گذشته شهر شامل چندین محله قدیمی بوده که در هرکدام از این حمام و مسجد می ساختند. لازم به ذکر است چون اولین کاروان حج در شهر همدان در این محل تشکیل شد، محل مذکور به محله ی حاجی ها، معروف گشت. حمام محله حاجی با مساحتی بالغ بر ۱۰۰۰ متر مربع دو حمام زنانه و مردانه را شامل می گردد. در قسمت حمام زنانه، با پیمودن چهار پله به طرف پایین وارد هشتی نسبتاً کوچکی شده و با عبور از یک راهرو باریک وارد فضای سربینه حمام به ابعاد ۵/۱۰ در ۱۱ مترمربع می شویم. حمام های سرد و گرم دارای حوضی (خزینه) به ابعاد ۲/۱ در چهار متر و چهارستون سنگی است.

 حمام های تاریخی ایران,حمام های تاریخی,مکانهای تاریخی ایران

 سقف حمام به وسیله قوس های پنج و هفت کند با دهانه های مختلف از ۵/۱ تا چهار متر اجرا و برای پوشش فاصله بین قوس ها از گنبد استفاده شده است. درقسمت حمام مردانه نیز با عبور از چند پله وارد هشتی حمام شده و با عبور از معبری باریک داخل حمام سرد می شویم. حمام سرد دارای گنبدی زیبا و فاقد ستون می باشد. همچنین حمام مذکور دارای شش تاق نما بوده که دو به دو با هم قرینه اند.

پی بنا از سنگ است و در ساخت بنا از آجر قوامی به ابعاد ۵ در ۵/۱۰ در ۲۲ سانتی متر و ملات ساروج به کار رفته است. حمام محله قدیمی حاجی که به شماره ۳۳۷۵ در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده، قراراست پس از اتمام مرمت و احیا به مرکز اقامتی و پذیرایی تغییر کاربری دهد.

 حمام میدان اسدآباد
این بنا در محله میدان اسدآباد واقع شده و از آثار اواخر دوره قاجاریه و یا اوایل دوره پهلوی است که در دوره اخیر برای استفاده بهتر، تغییراتی در آن داده‌اند. ورودی حمام در ضلع جنوبی آن واقع شده و به محوطه هشت ضلعی با پوشش گبندی راه دارد. از این محوطه راهرویی به سربینه حمام منتهی می‌شود. سربینه نیز فضایی هشت ضلعی با صفه‌های بزرگ و کوچک و درگاه‌هایی با طاق جناغی است.

قطر فضای اصلی سربینه ۸۰/۵ متر است که با گنبدی مسقف شده است. در وسط سربینه حوضی هشت ضلعی ساخته شده و دور تا دور بنا و زیر صفه‌ها، محل‌هایی برای نهادن کفش تعبیه شده است. محل ورود به گرم‌خانه در زاویه خاوری سربینه قرار دارد. گرم‌خانه فضایی چهار ضلعی به طول ۱۰/۷ و عرض ۱۷/۳ متر است که به وسیله دو فیلپا به دو قسمت مجزا تقسیم شده است.

بلندی این فیلپاها یک متر است و بر روی آ‌ن‌ها طاق‌های جناغی زده‌اند. بر فضای میانی گرم‌خانه و بر روی طاق‌های جناغی کناری، پوشش گنبد شکلی از آجر برپا داشته‌اند. در یک گوشه گرم‌خانه خزینه آب گرم قرار دارد که برای جلوگیری از ورود افراد جلو ورودی آن را با پنجره‌ای فلزی مسدود کرده‌اند. در ابتدای ضلع شمالی، راهرویی قرار گرفته که به اتاقی چهار ضلعی، با پوشش طاق ضربی منتهی می‌شود.

مصالح به کار رفته در بنا آجر، ملات گل و گچ و آهک است. در تعمیرات دوره اخیر کف و قسمتی از دیوارهای حمام که کاشی سیمان کاری شده است.

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

رفتن به بالا